Voor veel jongeren voelt hun 18e verjaardag als een sprong in het diepe. Ineens moeten ze een zorgverzekering afsluiten, financiële keuzes maken en weten welke toeslagen ze kunnen aanvragen. Maar het blijkt dat die basiskennis vaak ontbreekt. “Uit onderzoek van Wijzer in geldzaken bleek dat de financiële vaardigheden van jongeren heel laag zijn,” vertelt Tim Groenenboom, senior-adviseur interactie bij Dienst Toeslagen. “Maar 45 procent is financieel geletterd als ze 18 zijn.”
Beeld: © Dienst Toeslagen
Tim Groenenboom
Dat gebrek aan kennis heeft gevolgen. Veel jongeren weten bijvoorbeeld niet dat ze recht hebben op zorgtoeslag, laat staan hoe ze dit moeten aanvragen. Vanuit verschillende onderzoeken én signalen uit de praktijk groeide de behoefte om jongeren beter voor te bereiden op die financiële start. Samen met partners, docenten en jongeren zelf werkte Tim en zijn collega’s aan een oplossing: een oefentool die jongeren stap voor stap leert hoe toeslagen werken en hoe je ze aanvraagt.
De school als ideale leerplek
De eerste inzichten kwamen uit de Denktank Jongeren, een samenwerkingsverband van Belastingdienst, Dienst Toeslagen en jongeren zelf. Volgens Tim waren ze opvallend eensgezind: scholen zijn dé plek waar jongeren financiële vaardigheden zouden moeten leren.
“Veel jongeren gaven aan dat ze op school nog nooit iets over toeslagen hadden gehoord,” legt hij uit. “Ze willen gewoon stap voor stap leren hoe je die dingen echt doet in de echte wereld.”
Daarom moest de oplossing meer worden dan een theoretisch lespakket. Jongeren wilden iets interactiefs, iets dat aansloot op hun persoonlijke situatie en dat liefst ook een beetje leuk was - met spelelementen. “Op basis daarvan kwamen we uit op een online leerhulpmiddel. Uiteindelijk werd dat een echte oefentool, waarmee jongeren zelf kunnen oefenen én waar docenten een volledige les omheen kunnen bouwen.”
"Docenten zeiden: eindelijk iets dat echt op vaardighedenniveau zit. Vaak wordt gezegd wat jongeren moeten doen, maar niet hoe je het doet"
Een realistische ervaring: leren door te doen
Om de tool herkenbaar te maken, kozen ze ervoor om de echte proefberekening van Dienst Toeslagen als basis te gebruiken. “Als je iets leert over een echte situatie, dan moet het leermodel dus ook lijken op die echte situatie,” zegt Tim.
De tool is opgebouwd uit 2 delen: het echte systeem én opdrachten die gebruikers begeleiden. Jongeren vullen hun eigen (fictieve of echte) gegevens in en leren onderweg begrippen zoals ‘toetsingsinkomen’ en ‘toeslagpartner’ begrijpen.
“Door middel van opdrachten gaan die termen meer leven,” vertelt Tim. “Aan het einde krijg je zelfs een indicatief bedrag waar je mogelijk recht op hebt. Zo ervaren jongeren hoe het werkt, zonder dat we iets opslaan. AVG is dus geen probleem.”
Beeld: © Dienst Toeslagen
Testen in de praktijk: jongeren in Sneek aan de slag
Om te zien hoe de tool werkt in een echte les, reisde Tim met een collega naar een MBO-school in Sneek. Tijdens een burgerschapsles kregen studenten de kans om ermee te oefenen. Die praktijkervaring leverde waardevolle inzichten op.
“Ik vroeg me af of ze echt de aandacht erbij zouden houden,” lacht Tim. “Maar je zag ze steeds weer terugkeren naar de tool, zelfs als ze tussendoor naar TikTok gingen.”
De testmomenten hielpen het team de tool verder te verbeteren. Van UX-onderzoek tot inhoudelijke checks na de wetswijzigingen: alles werd meegenomen. “Begin 2026 hebben collega’s gekeken of alles voldeed aan de nieuwe regels. Toen was hij echt klaar.”
"Wat ik hoop is dat jongeren echt het vertrouwen opdoen om uiteindelijk zelf op die aanvraagknop te drukken"
Meer dan kennis: bouwen aan vertrouwen
Waar Tim het meest trots op is? Dat de tool daadwerkelijk gericht is op vaardigheden - niet alleen op kennis. “Docenten zeiden: eindelijk iets dat echt op vaardighedenniveau zit,” vertelt hij. “Vaak wordt gezegd wat jongeren moeten doen, maar niet hoe je het doet.”
Daarnaast hoopt hij dat de oefentool de drempel naar de overheid verlaagt. “Wat ik hoop is dat jongeren echt het vertrouwen opdoen om uiteindelijk zelf op die aanvraagknop te drukken. Dat ze snappen hoe het werkt, en dat het niet iets is waar je bang voor hoeft te zijn.”
Hij ziet het als een manier om een positieve eerste kennismaking met Dienst Toeslagen te creëren. “Niet afschrikken van overheidszaken, maar denken: hé, dit helpt me.”
De oefentool is officieel gelanceerd tijdens de Week van het Geld, die startte op 23 maart.