Lang niet iedereen die recht heeft op toeslagen, vraagt dit ook aan. Om deze mensen te helpen, werkt Dienst Toeslagen overal in het land samen met hulporganisaties. Rian beheert namens Humanitas Haagland zo’n toeslagenservicepunt. ‘We kunnen direct met Dienst Toeslagen bellen.’
Beeld: © Dienst Toeslagen
Rian (Humanitas)
Ze herinnerde zich de angst maar al te goed. Wat zou ze aantreffen als ze het keukenkastje opende? Zou er nog wat te eten in liggen voor zichzelf en haar gezin?
Dat nooit meer, besloot een gedupeerde van de Toeslagenaffaire. Dan maar geen toeslag meer aanvragen. Dan maar wat geld mislopen, en controle behouden. Want als ze aan het einde van het jaar veel terug moet betalen, belandt ze misschien wéér in de schulden.
Angst voor terugbetalingen
Het is het verhaal van een moeder die aanklopte bij Humanitas Haagland. En zo kent Rian, coördinator thuisadministratie bij de vrijwilligersorganisatie, er wel meer. Want veel mensen met geldzorgen vragen geen toeslagen aan, merkt ze. Omdat ze de taal niet machtig zijn, en daardoor niet begrijpen wat ze moeten doen. Omdat ze niet weten dat ze er recht op hebben. Maar ook, zoals deze moeder, omdat ze bang zijn voor terugbetalingen.
Die angst komt mede voort uit de Toeslagenaffaire, weet Rian. ‘Ik begrijp heel goed dat mensen terughoudend zijn. Ook al is het meestal niet nodig. Veel mensen zien nog niet dat Dienst Toeslagen een draai heeft gemaakt. Dat deze organisatie dichter bij de mensen wil staan, en hen veel meer probeert te helpen.’
700 toeslagenhulppunten
Zelf merkt Rian dat namelijk wel. Humanitas Haaglanden is een van de 700 toeslagenhulppunten in Nederland. Zo’n locatie heeft een direct lijntje met Dienst Toeslagen, en kan zo elke maand tientallen mensen helpen met hun vragen of zorgen.
'Dienst Toeslagen helpt ons om onze kennis up to date te houden. Dat is ontzettend waardevol'
Elk toeslagenhulppunt krijgt een relatiebeheerder vanuit Dienst Toeslagen, die helpt om de samenwerking zo goed mogelijk te laten verlopen. Maar het meest contact hebben Rian en haar collega’s met het Direct Service Team. ‘Op ons inloopspreekuur komen veel mensen met vragen die met Dienst Toeslagen te maken hebben. Sommigen hebben recht op toeslagen, maar ontvangen dat nog niet. Anderen hebben een brief ontvangen die ze niet begrijpen of durven geen wijziging in hun gegevens door te voeren. Voor al dat soort vragen kunnen wij meteen met het Direct Service Team bellen. Dan kijken zij samen met ons mee met de vraag, zodat alles goed wordt geregeld. Zo helpen we maandelijks, in de regio Den Haag, tientallen mensen om te krijgen waar ze recht op hebben.’
Is er bij een van die mensen een schrijnende situatie ontstaan, dan kunnen Rian en haar collega’s dankzij dat korte lijntje ook contact opnemen met het Stella-team - een team dat gespecialiseerd is in complexe en dringende problemen. Rian: ‘En Dienst Toeslagen helpt ons om onze kennis up to date te houden, met voorlichtingen en online webinars. Onze relatiebeheerder gaf bijvoorbeeld zo’n voorlichting op onze vrijwilligersavond. Dat was ontzettend waardevol.’
Attenderingsactie
Dienst Toeslagen heeft de afgelopen jaren stevig ingezet op het terugdringen van niet-gebruik van toeslagen. We voerden verschillende campagnes en organiseerden verschillende attenderingsacties: in 2024 ontvingen bijvoorbeeld zo’n 200.000 huishoudens een brief met het bericht dat ze mogelijk recht hadden op zorgtoeslag, maar geen aanvraag hadden ingediend. Het leidde tot zo’n 70.000 extra aanvragen.
Maar het blijft moeilijk om sommige doelgroepen te bereiken, weet Rian. Mensen die bijvoorbeeld de brieven niet begrijpen, of die weinig vertrouwen in de overheid hebben. ‘Daarom werkt de samenwerking met neutrale partijen zo goed’, zegt Rian. ‘Humanitas voelt betrouwbaarder, omdat we geen beslissing over hun toeslagen maken. We kunnen gewoon naast ze staan en ze helpen.’
'Alleen als we het stelsel véél simpeler maken, pakken we dit probleem écht aan’
Maar het blijft een ontzettend ingewikkeld systeem, met veel mogelijke valkuilen. Rian: ‘Zeker mensen die laaggeletterd zijn of dyscalculie hebben, vinden het moeilijk vinden om het formulier goed in te vullen. Bij hun jaarinkomen vullen mensen soms bijvoorbeeld 12 keer hun netto-maandinkomen in, in plaats van het bruto-inkomen inclusief vakantiegeld. Daardoor ontvangen ze een hogere toeslag dan waar ze recht op hebben. Eén zo’n foutje, en ze moeten aan het eind van het jaar veel terugbetalen. Ik zou graag zien dat er niet meer wordt gewerkt met schattingen, voorschotten en terugbetalingen. Alleen als we het stelsel véél simpeler maken, pakken we dit probleem écht aan.’